สิ่งแวดล้อม , , , , , , , , ,

แม่น้ำเจ้าพระยาขาดคนดูแล

โครงงานสร้างถนนในแม่น้ำเจ้าพระยาระยะทาง 57 กิโลเมตร ตั้งแต่สะพานพระราม 7 จนกระทั่งสุดเขตจังหวัดกรุงเทพมหานคร ที่บางกระเจ้า เป็นโครงงานที่ กรุงเทพมหานคร จะต้องลงทุนให้ได้โดยในขั้นแรก จำเป็นจะต้องรีบสร้างถนนความยาว 14 กิโลเมตร ด้วยงบประมาณ 14,000 ล้านบาท แล้วก็การดำเนินงานจ้างจำต้องรีบทำให้เสร็จด้านใน 6 เดือน

ถนนหนทางที่จะสร้างในแม่น้ำเจ้าพระยาอีกทั้ง 2 ฝั่งถูกวางแบบมาเพื่อเป็นทาง ปั่นจักรยานและก็ให้คนเดิน จะรับประทานพื้นที่เข้ามา ในแม่น้ำเจ้าพระยาฝั่งละ 10 เมตร 2 ฝั่งรวมกัน ก็จะมีผลให้แม่น้ำเจ้าพระยาแคบลง 20 เมตร การลงทุนสร้างถนนเพื่อปั่นจักรยานรวมทั้งทางคนเดินในแม่น้ำเจ้าพระยาเป็นหัวข้อที่หลายข้างเป็นห่วงว่ามีความสำคัญเช่นไร ที่จำต้องไปเอาอกเอาใจคนปั่นจักรยานถึงขั้นที่ กรุงเทพมหานคร จำต้องสร้างทางปั่นจักรยานในแม่น้ำเจ้าพระยาด้วยเงินนับหมื่นล้านบาท รวมทั้งจะคุ้มหรือเปล่า ถ้าหากจำต้องแลกเปลี่ยนกับผลกระทบในทางร้ายที่จะตามมา อย่างเช่น เป็นอุปสรรรคต่อการไหลของน้ำตอนฤดูน้ำหลาก สร้างความอุจาดทางสายตา ก่อปัญหาฝั่งพังทลาย ปัญหาขยะสะสม ปัญหาความปลอดภัยค่ำคืน ผลพวงต่อการเดินทางรวมทั้งการขนส่งทางทะเล

แล้วก็ที่สำคัญเป็น เป็นการทำลายวัฒนธรรมขอบสองฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา แบบอย่างการผลิตทางรถจักรยานของ กรุงเทพมหานคร รอบๆสนามหลวงชี้ให้เห็นถึงความผิดพลาดในอดีตกาลด้วยเหตุว่าแทบจะไม่มีรถจักรยานมาขี่ในทางรถจักรยานของ กรุงเทพมหานคร เลย

ปัญหาที่สำคัญเป็นเพราะอะไรแม่น้ำเจ้าพระยาถึงปลอดคนดูแล รวมทั้งเพราะอะไรสังคมไทย ถึงปลดปล่อยให้หน่วยงานดูแลส่วนท้องถิ่น เป็นต้นว่า กรุงเทพมหานคร เข้ามาใช้งบประมาณเพื่อทำโครงงาน อะไรก็ได้โดยไม่พิจารณาถึงภาพรวมว่าโครงงานดังกล่าวข้างต้นจะทำความเสียหายต่อแม่น้ำเจ้าพระยาอย่างไรบ้าง

แม่น้ำเจ้าพระยาเป็นระบบนิเวศขนาดใหญ่ที่มีความเชื่อมโยงอีกทั้งในด้าน ของทรัพยากรธรรมชาติ สภาพแวดล้อม และก็วัฒนธรรมของชาวไทยทั่วประเทศ แม่น้ำเจ้าพระยามีจุดเริ่มต้นจากแม่น้ำ ปิง วัง ยม น่าน ในภาคเหนือ และก็รวมมาบรรจบเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาที่ปากน้ำโพแล้วก็ไหลลงสมุทร ที่จังหวัดจังหวัดสมุทรปราการ ประชากรคนประเทศไทยมีวิถีชีวิตที่พึ่งพิงแม่น้ำสายหลักนี้มาตั้งแต่อดีต

แม่น้ำเจ้าพระยาปฏิบัติหน้าที่เชื้อสายสำคัญ สำหรับภาคการกสิกรรม เป็นแหล่งของกินจากกระบวนการทำประมง เป็นเส้นทางเดินเรือขนส่งผลิตภัณฑ์ การเดินทางทางเรือ เป็นที่เกิดกระแสไฟฟ้า จากเขื่อนภูเขาไม่พล สร้างรายได้จากการท่องเที่ยว อย่างใหญ่โตในแต่ละปี ปฏิบัติหน้าที่ระบายน้ำ ในช่วงฤดูฝน แล้วก็การรอคอยงรับของเสียจากชุมชนต่างๆที่สำคัญที่สุดเป็นแม่น้ำเจ้าพระยาเป็น ต้นกำเนิดของวัฒนธรรมไทยที่มองเห็นได้ตาม 2 ฝั่งแม่น้ำ เป็นที่ตั้งของชุมชน ศาสนสถาน แล้วก็สถานที่สำคัญต่างๆชาวไทยตั้งแต่สมัยก่อน มีความสัมพันธ์กับลำธารสายนี้มาเป็นระยะเวลาที่ยาวนาน จนถึงนำไปสู่ขนบประเพณีต่างๆ2 ริมฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาตั้งแต่จารีตประเพณีการลอยกระทง วิถีชีวิตริมฝั่งแม่น้ำ การขายทางเรือ การทำบุญ แล้วก็ที่สำคัญเป็นกระบวนเดินทัพทางน้ำของ พระเจ้าแผ่นดินไทย

กิจกรรมพวกนี้ล้วนบ่งบอกถึงถึง ความสัมพันธ์ระหว่างชาวไทยกับแม่น้ำเจ้าพระยา ถ้าใครกันแน่ได้โอกาสล่องเรือตามลำธารเจ้าพระยาจะมองเห็นได้ถึงวัฒนธรรมอันมีคุณค่ากลุ่มนี้ที่เจอได้ตาม 2 ฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยา ไม่ว่าจะเป็นวัดใกล้รุ่ง ป้อมพระสุเมร พิพิธบางลำพู ท่าราชวรดิษฐ ท่ามหาราช หอสมุดแห่งชาติ ท่าพญานาค วัดระฆัง วัดพระแก้ว วัดมิตรแท้ วังบางขุนประพรม สภานิติบัญญัติ ทัพเรือ รวมทั้งบางกระเจ้า ฯลฯ

การผลิตถนนหนทางใน 2 ฝั่งแม่น้ำเจ้าพระยาก็เลยเป็นการตัดสายสัมพันธ์ระหว่างวิถีชีวิตของคนประเทศไทยออกมาจากแม่น้ำสายนี้ ที่สำคัญถนนหนทางที่จะผลิตขึ้นในแม่น้ำเจ้าพระยาจะเป็น ความอุจาดทางสายตาและก็ทำลายความสวยงาม ของแม่น้ำเจ้าพระยาและก็วัฒนธรรมขอบ 2 ฝั่งแม่น้ำอย่างสิ้นเชิง อุปสรรคที่มีความสำคัญเป็น ยังไม่มีหน่วยงานใดที่มีบทบาทดูแลรับผิดชอบแม่น้ำเจ้าพระยาโดยรวม หน่วยราชการแต่ละหน่วยงาน ล้วนแล้วแต่รับผิดชอบงานเฉพาะอย่างที่ตนมีบทบาท

กรมชลประทานดูแลเฉพาะน้ำชลประทานซึ่งที่แท้ก็ไม่รวมประเด็นการระบายน้ำ กรมเจ้าท่า จะรับผิดชอบเฉพาะเรื่องการเดินเรือ กรมประมงจะดูแลเรื่องสัตว์น้ำ ส่วนจังหวัดต่างๆจะดูแลหัวข้อการดูดทรายแม่น้ำ ส่วนหน่วยงานดูแลส่วนท้องถิ่นต่างๆที่อยู่ ขอบ 2 ฝั่งแม่น้ำก็จะสร้างข้างคุ้มครองน้ำหลาก ของตัวเองโดยผลักปัญหาน้ำหลากไปให้พื้นที่อื่น ลักษณะการดำเนินการที่แบ่งย่อยกันแบบนี้คือปัญหารากฐานสำคัญที่จะทำไปสู่การทำลายแม่น้ำเจ้าพระยาในระยะยาว

ก่อนหน้านี้ที่ผ่านมาพวกเราจะต้องประสบพบเจอปัญหา การจัดการงานแบบแบ่งแยกมาแล้ว ดังเช่นว่า การจัดการน้ำในเขื่อนที่นำมาซึ่งการก่อให้เกิดปัญหาน้ำหลากในปี พุทธศักราช 2554 รวมทั้งปัญหาน้ำแล้ง ในปีต่อๆมา หรือการผลิตฝายคุ้มครองป้องกันน้ำหลาก ที่ส่งผลให้เกิดปัญหาด้านการพังทลายของฝั่ง ในพื้นที่ใกล้กัน

ถึงเวลาแล้วที่พวกเราควรจะทวนแบบการจัดการแม่น้ำเจ้าพระยาโดยกำหนดให้มีหน่วยงานที่มีบทบาทรับผิดชอบ การจัดการจัดแจงแม่น้ำเจ้าพระยาโดยรวม เพื่อประโยชน์ของพสกนิกรจำนวนมากของประเทศ แม่น้ำเจ้าพระยาไม่ได้เป็นโภคทรัพย์ของคนไหน ผู้ใดผู้หนึ่งหรือจังหวัดใดจังหวัดหนึ่ง โดยเหตุนั้น พวกเราจะต้องช่วยเหลือกันปกป้องรักษาแม่น้ำเจ้าพระยาโดยไม่ให้องค์ดูแลส่วนท้องถิ่นต่างๆเข้ามาดำเนินโครงงานของตนที่จะทำไปสู่ การทำลายแม่น้ำเจ้าพระยาในระยะยาว